Rozwijanie kompetencji cyfrowych u dzieci

Postęp technologiczny wymusza na nas konieczność posiadania umiejętności posługiwania się nowoczesnym sprzętem komputerowym. Dzieci posiadają niesamowitą zdolność szybkiego uczenia się. Z łatwością potrafią uruchomić tablet, komórkę czy komputer. Czy taki stan rzeczy powinien nas cieszyć, czy niepokoić? Z jednej strony zbyt wczesne posługiwanie się sprzętem multimedialnym może zaszkodzić organizmowi, który dopiero zaczyna się kształtować – szczególnie narażony jest układ nerwowy. Z drugiej – być może ma to pozytywny wpływ na rozwój poznawczy. Z wypowiedzi psychologów wynika, że tak wczesne posługiwanie się technologią komputerową raczej bardziej szkodzi, niż pomaga. Niektórzy psychologowie uważają, że smartfony działają na dzieci uzależniająco. Technologia działa pobudzająco, zwiększając wydzielanie dopaminy – hormonu szczęścia. Nic więc dziwnego, że dziecko, któremu zabrano tablet, wyraża niezadowolenie, często w stopniu wykraczającym poza racjonalne zachowanie: ma ataki złości, płaczu, wybuchy agresji.

Z raportu Fundacji „Dzieci Niczyje”, 64 proc. dzieci w wieku od sześciu miesięcy do 6,5 lat korzysta z urządzeń mobilnych, 25 proc. robi to codziennie. Jedna czwarta dzieci, które nie ukończyły jeszcze siedmiu lat, ma własny tablet lub smartfon, a połowa rodziców daje dzieciom swoje urządzenia mobilne jako nagrodę. Małe dzieci używają tych urządzeń najczęściej do grania lub oglądania filmów. W obecnej sytuacji, kiedy nauka opiera się głównie na nauczaniu zdalnym, a często praca rodziców również odbywa się zdalnie, trudno wyeliminować sprzęt technologiczny z użytku codziennego. Możemy jednak zrobić coś pożytecznego – nauczyć dziecko mądrego korzystania z urządzeń cyfrowych.

Kompetencje cyfrowe to m.in. poszukiwanie i przetwarzanie wiedzy z wykorzystaniem technologii multimedialnej. Kompetencje cyfrowe to nie tylko laptop, smartfon czy tablet. To przede wszystkim rozwijanie umiejętności komunikacyjnych, motywowanie do poszukiwania przez dzieci odpowiedzi na nurtujące je problemy w sposób dla nich ciekawy i angażujący do działania. Edukacja medialna z jednej strony jest źródłem wiedzy i rozrywki, z drugiej natomiast niesie wiele zagrożeń dla dziecka. Dobrze więc, aby zdawało ono sobie z nich sprawę. Należy uświadamiać dzieci, że nie wszystkie informacje w Internecie są prawdziwe i rzetelne, że każda informacja wymaga krytycznej i refleksyjnej postawy.

Spędzanie czasu przy komputerze i wielogodzinne granie w gry internetowe, sieciowe itp. nie uczynią z dziecka geniusza komputerowego, ale mogą go uzależnić. Internet to nie tylko bogactwo wiedzy, ale również obraz wirtualnej przestrzeni pełen najgorszych zagrożeń: pedofilii, przemocy, samobójstw itp.

Co mogą zrobić rodzice? Bardzo dużo:

  • rozmawiaj z dzieckiem o wszystkim, co je martwi
  • bądź czujny – zwracaj uwagę, gdy dziecko jest smutne lub zakłopotane
  • poznaj technologie używane przez dziecko
  • przekonaj dziecko, by pokazywało wiadomości lub maile
  • ucz dziecko odpowiedzialności za swoje czyny
  • zachęcaj do używania tylko moderowanych czatów
  • przekonaj dziecko, aby nie wchodziło w dyskusję z atakującymi je osobami

Opracuj i przestrzegaj domowego regulaminu, w którym określ:

  1. Godziny, w jakich mogą korzystać z Internetu.
  2. Rodzaj witryn, których dzieci nie mogą przeglądać.
  3. Zasady komunikacji internetowej (jasne precyzowanie informacji, które chcemy przekazać, przedstawianie się, przestrzeganie ogólnie przyjętych norm i zasad – stosowanie (n)etykiety, używanie form grzecznościowych, odpisywanie na wiadomości, zostawianie po sobie pozytywnego wrażenia, uwrażliwienie na potrzeby innych).

I najważniejsze: nie wstydzić się, jeśli mniej wiesz o komputerach i internecie – nie musisz być ekspertem, żeby właściwie troszczyć się o bezpieczeństwo dziecka.

Na koniec podaję przydatne witryny:

Bezpieczeństwo dzieci on-line
Bezpieczne dziecko w sieci
www.sieciaki.pl
Cyberprzemoc
Poznawaj i twórz nowe hasła w internetowej encyklopedii dla dzieci
Obrazki do pobrania i pokolorowania
Coś dla fanów Kubusia Puchatka i spółki
Dużo ciekawych różności dla dzieci
Gry dla poćwiczenia matematyki

Artykuł opracowała M. Załuska na podstawie:
1. Przedszkolak w sieci – Kompetencje informatyczne – Cyberprzemoc – program E. Bukowieckiej – Górny
2. https://monitorprzedszkola.pl/artykul/podstawy-kompetencji-cyfrowych-dzieci-w-wieku-przedszkolnym-wyzwanie-na-miare-xxi-wieku